Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1992, ανακήρυξε την 3η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, για την κατανόηση των θεμάτων αναπηρίας και την προώθηση των δικαιωμάτων και των δυνατοτήτων των ατόμων αυτών.
Κι όμως, στην Κύπρο του σήμερα, η αναπηρία εξακολουθεί να συνεπάγεται εξαθλίωση, αφού τα άτομα με αναπηρίες δεν υπήρξαν ποτέ πραγματική προτεραιότητα για την πολιτεία. Δεν είναι τυχαίο ότι το 27,6% δυσκολεύτηκε να τα βγάλει πέρα το 2024, την ίδια στιγμή που 1 στα 2 άτομα με σοβαρές ανάγκες λόγω αναπηρίας, παραμένουν εκτός κρατικής πρόνοιας, εξαιτίας των παράλογων εισοδηματικών κριτηρίων του ΕΕΕ.
Την ίδια στιγμή, το σύστημα των αναπηρικών επιδομάτων στηρίζεται σε αδικίες και αποκλεισμούς, αφού μόνο τα επιδόματα τετραπληγίας, παραπληγίας και η χορηγία τυφλών δίνονται χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, ενώ για όλες τις άλλες περιπτώσεις εφαρμόζονται οι προϋποθέσεις του ΕΕΕ. Έτσι, από τους περίπου 15.000 δικαιούχους, μόλις 4.000 λαμβάνουν επίδομα χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, ενώ οι υπόλοιπες 11.000 πρέπει να θεωρούνται «πάμφτωχοι» για να το λάβουν. Κι όμως, ακόμη και αυτοί που λαμβάνουν κάποιο επίδομα, καλούνται να καλύψουν ανάγκες και κόστη που ξεπερνούν κατά πολύ τα ποσά που λαμβάνουν: 382 ευρώ για τυφλότητα ή 400–500 ευρώ για τετραπληγία και παραπληγία, την ίδια ώρα που οι άνθρωποι αυτοί χρειάζονται έναν ή και δύο φροντιστές καθημερινά.
Η πραγματικότητα που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία στην Κύπρο παραμένει εξαιρετικά προβληματική, με σοβαρές επιπτώσεις τόσο στους ίδιους όσο και στις οικογένειές τους, αφού πολλές φορές οι ίδιες οι οικογένειες καλούνται να «καλύψουν» τα κενά του συστήματος πρόνοιας. Την ίδια ώρα, περίπου 15.000 συμπολίτες μας με αναπηρίες παραμένουν εκτός οποιασδήποτε μορφής κρατικής στήριξης. Η Κύπρος εξακολουθεί να αποτελεί τη μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου ένα στα δύο άτομα με σοβαρή αναπηρία δεν λαμβάνει καμία ενίσχυση, γεγονός που υπογραμμίζει το βάθος του κοινωνικού αποκλεισμού.
Παρά τα παραπάνω, κάθε χρόνο βλέπουμε πολιτικά πρόσωπα να συμμετέχουν σε δημόσιες εκδηλώσεις προβολής, παρουσιάζοντας μια εικόνα ευαισθησίας η οποία δεν αντανακλάται σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Μεταξύ αυτών, θεσμικά πρόσωπα που διαθέτουν τη δυνατότητα να προωθήσουν πολιτικές που θα αλλάξουν την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία μέσα από νομοθετικές παρεμβάσεις και στοχευμένες αποφάσεις. Ωστόσο, παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα: Ποιες αλλαγές υλοποιήθηκαν, ποιες διεκδικήσεις προωθήθηκαν, καθώς και ποια προβλήματα εν τέλει επιλύθηκαν στην πράξη;
Επιπλέον, ο θεσμός του Ραδιομαραθωνίου συνεχίζει να λειτουργεί ως μία μορφή επικοινωνιακής προβολής, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των ατόμων με αναπηρία στον σχεδιασμό του. Η αναπηρία δεν είναι αντικείμενο φιλανθρωπίας. Για τον λόγο αυτό, το αναπηρικό κίνημα τα τελευταία χρόνια απέχει, αντιδρώντας τόσο στη συντήρηση στερεοτύπων όσο και στη συνέχιση εράνων μέσα στα σχολεία, πρακτική που καλλιεργεί τη λανθασμένη εντύπωση ότι η ισότητα μπορεί να εξαγοραστεί με μια εισφορά. Μέσα σε όλα αυτά, η πολιτεία υπόσχεται μια νέα νομοθεσία για τα αναπηρικά επιδόματα, η οποία, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, θα ολοκληρωθεί εντός του 2025. Το αναπηρικό κίνημα αναμένει, παρακολουθεί και διεκδικεί.
Η αξιοπρέπεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Τα δικαιώματά των ατόμων με αναπηρία δεν φωτογραφίζονται, αλλά εφαρμόζονται. Η αναπηρία δεν πρέπει να συνεπάγεται φτώχεια και περιθωριοποίηση. Ως ΕΔΟΝ, δεν θα σταματήσουμε να αγωνιζόμαστε, μέχρι αυτό να γίνει πραγματικότητα!
Γραφείο ΑμεΑ
Κ.Σ. ΕΔΟΝ
03.12.2025
