Σε κάθε ταξική κοινωνία, μια κοινωνική τάξη που βρίσκεται στην εξουσία πρέπει προφανώς να είναι κυρίαρχη, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργεί το πλαίσιο, το οποίο θα την καθιστά και ηγέτιδα δύναμη της κοινωνίας. Στην καπιταλιστική κοινωνία, η αστική τάξη, για να κατέχει την ηγεμονία της, αξιοποιεί ένα κράμα από πολιτικές και πολιτιστικές πρακτικές που αποτυπώνονται μέσα από συγκεκριμένες κοινωνικές μορφές. «Η φιλοσοφία της κυρίαρχης τάξης περνά διαμέσου ενός πλήρους ιστού σύνθετων εκλαϊκεύσεων που εμφανίζεται ως «κοινή λογική»: αυτό είναι η φιλοσοφία των μαζών, που αποδέχονται την ηθική, τα έθιμα, την θεσμοποιημένη συμπεριφορά της κοινωνίας μέσα στην οποία ζουν».
Διαχρονικά η κυπριακή αριστερά διαμόρφωνε τη δική της αντί-ηγεμονία, με σκοπό να αποδομήσει την αστική κοινωνική κανονικότητα και να ξεσκεπάζει τις εχθρικές προς τα κατώτερα στρώματα πρακτικές της αστικής τάξης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι μορφωτικοί σύλλογοι, οι οποίοι είχαν θεσμοθετηθεί από τη δεκαετία του 1930.
Δεδομένης της καπιταλιστικής ανάπτυξης που γνώρισε η κυπριακή κοινωνία τα τελευταία χρόνια, οι πολιτικοί, πολιτιστικοί και ιδεολογικοί μηχανισμοί και θεσμοί τους οποίους έχει στη διάθεση της η αστική τάξη για τη διατήρηση της ηγεμονίας της έχουν αναπτυχθεί σε ένα σύνθετο και περίπλοκο σύμπλεγμα, καθιστώντας την έτσι πιο ισχυρή. Όπως επισημαίνει ο Ουμπέρτο Έκο. «Σήμερα μόνο οι ηλίθιοι κάνουν δικτατορίες με τανκς, από τη στιγμή που υπάρχει η τηλεόραση».
Συγχρόνως, οι συνεχιζόμενες καπιταλιστικές κρίσεις οδηγούν ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και ιδιαίτερα της νεολαίας στην πλήρη αποξένωση από την πολιτική ζωή. Η απομάκρυνση αυτή από την πολιτική, πλήττει μεν σχεδόν οριζοντίως όλα τα πολιτικά κόμματα, αλλά επί της ουσίας προστατεύει την αστική τάξη και επιτρέπει τη συνέχιση του στάτους κβο, ωθώντας την κοινωνία μακριά από την οργανωμένη ταξική και αντί-ιμπεριαλιστική πάλη.
Οι παραπάνω συνθήκες βαραίνουν την Αριστερά με την ιστορική ευθύνη της οικοδόμησης μιας αντί-ηγεμονίας που να στέκεται ανάχωμα στη σύγχρονη αστική κανονικότητα.
Ως οργάνωση νεολαίας, οφείλουμε να αναλύσουμε τις ιδεολογικές, πολιτικές και πολιτιστικές μορφές, μέσω των οποίων επιβάλλεται η αστική ηγεμονία στη νεολαία και σε αντιστοιχία με αυτά να οικοδομήσουμε τη δική μας εναλλακτική απάντηση, τη δική μας αντί-ηγεμονία.
Για παράδειγμα, σε ιδεολογικό επίπεδο, να αξιοποιήσουμε τις αντιφάσεις της αστικής ιδεολογίας, όπως λχ. τις διακηρύξεις στα πλαίσια της αστικής ισότητας, οι οποίες νομοτελειακά είναι μη υλοποιήσιμες στα πλαίσια του καπιταλισμού. Σε πολιτιστικό επίπεδο να συνεχίσουμε να προωθούμε τη δική μας εναλλακτική προσέγγιση προς τον πολιτισμό. Σε πολιτικό επίπεδο να βρίσκουμε σε κάθε ιστορική στιγμή τα καίρια ζητήματα που προβληματίζουν τη νεολαία και να δίνουμε απτές και υλοποιήσιμες λύσεις.
Την ίδια ώρα, πρέπει να εντοπίσουμε όλα τα μέσα, μέσω των οποίων προωθείται στους νέους η αστική ηγεμονία: Την εκπαίδευση, την οικογένεια, τα ΜΜΕ, τα ΜΚΔ κ.ο.κ. Να αξιοποιήσουμε όλα αυτά τα μέσα για να φτάσει στην κάθε νέα και στον κάθε νέο η δική μας εναλλακτική πρόταση.
Καταλήγοντας, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η δημιουργία της αντί-ηγεμονίας δεν αποτελεί στρατηγικό στόχο, αλλά μέρος των τακτικών της εργατικής τάξης. Πρέπει να συνδυαστεί και να εμπλουτίζει τη γενικότερη στρατηγική της Οργάνωσης μας, για να καταστεί πιο μαζική, μαχητική, οργανωμένη και σύγχρονη. Για το μέλλον της επανένωσης, της ειρήνης, του σοσιαλισμού.
Ανδρέας Μάκη
Μέλος Κεντρικού Μορφωτικού Γραφείου ΕΔΟΝ
